در حال حاضر خالی است: 0 تومان
زبان انگلیسی، زبانی که امروز به عنوان زبان اول یا دوم بیش از دو میلیارد نفر در سراسر جهان صحبت میشود، داستانی پرفراز و نشیب دارد. این زبان که ریشههای آن به قبایل ژرمنی در اروپای شمالی بازمیگردد، در طول ۱۵۰۰ سال دستخوش تغییرات شگرفی شده است. در این مقاله، به بررسی تاریخچه زبان انگلیسی از تولد تا عصر حاضر میپردازیم و مسیر پرفراز و نشیب آن را از زبانی محلی در جزیرهای دورافتاده تا سلطهای جهانی دنبال میکنیم.
ریشههای باستانی: از هندواروپایی تا ژرمنی
داستان زبان انگلیسی از جایی آغاز میشود که بسیاری از زبانهای اروپایی و آسیایی ریشه مشترکی دارند: زبان نیا-هندواروپایی. حدود ۵۰۰۰ سال پیش، گروهی از اقوام کوچنشین در دشتهای اوراسیا به زبانی صحبت میکردند که مادر زبانهای بسیاری از جمله زبانهای ژرمنی شد. از دل این زبان، شاخهای به نام «ژرمنی غربی» پدید آمد که بعدها به زبانهایی مانند آلمانی، هلندی و انگلیسی تبدیل شد.
قبایل آنگلها، ساکسونها و جوتها که از سرزمینهای امروزی دانمارک و آلمان شمالی آمده بودند، در قرن پنجم میلادی (حدود سال ۴۵۰) به جزیره بریتانیا کوچ کردند. آنها با خود گویشهای ژرمنی خود را آوردند که پایه و اساس زبان انگلیسی قدیم (Old English) شد. این زبان با زبان امروزی ما بسیار تفاوت داشت و بیشتر به زبان آلمانی یا ایسلندی شباهت داشت تا انگلیسی امروز.
انگلیسی قدیم (۴۵۰-۱۰۶۶): دوران حماسهها و وایکینگها
انگلیسی قدیم زبانی بود با دستور زبان پیچیده و سه جنسیت دستوری (مذکر، مونث و خنثی) که شباهت بسیاری به زبان آلمانی امروزی داشت. واژگان این زبان عمدتاً از ریشههای ژرمنی بود و تنها تعداد محدودی واژه لاتین (که از طریق مسیحیت وارد شده بود) در آن دیده میشد.
نکته جالبتر اینجاست که مشهورترین اثر ادبی این دوره، حماسه «بیوولف» (Beowulf)، با زبانی سروده شده که امروزه برای خوانندهای انگلیسیزبان تقریباً غیرقابل درک است.
حمله وایکینگها به بریتانیا در قرن هشتم و نهم میلادی تغییر مهمی در این زبان ایجاد کرد. زبان نورس باستان (Old Norse) که وایکینگها به جزیره آوردند، با انگلیسی قدیم درآمیخت و بسیاری از واژگان روزمره مانند sky (آسمان)، egg (تخممرغ) و they (آنها) را به انگلیسی هدیه داد.
انگلیسی میانه (۱۰۶۶-۱۵۰۰): انقلاب نورمنی
نقطه عطف بزرگ در تاریخ این زبان، سال ۱۰۶۶ میلادی است. در این سال، ویلیام فاتح، دوک نرماندی، در نبرد هستینگز پیروز شد و فرانسوی را به عنوان زبان نخبگان و دربار انگلستان تثبیت کرد. برای حدود سه قرن، زبانی سهلایه در انگلستان حاکم بود:
- فرانسوی: زبان دادگاه، حکومت و اشراف
- لاتین: زبان کلیسا و علم
- انگلیسی: زبان مردم عادی و دهقانان
این دوران باعث ورود حجم عظیمی از واژگان فرانسوی به زبان انگلیسی شد. واژگانی مانند government (دولت)، justice (عدالت)، beauty (زیبایی) و dinner (شام) همگی در این دوره وارد زبان شدند. جالب است که تا به امروز، واژگان مربوط به آشپزی و غذا در انگلیسی اغلب ریشه فرانسوی دارند (مانند beef، pork، mutton) در حالی که نام حیوانات مزرعه ریشه انگلیسی دارد (cow، pig، sheep).
در اواخر این دوره، با افزایش قدرت طبقه متوسط و ظهور شخصیتی مانند جفری چاسر (نویسنده «حکایتهای کانتربری»)، انگلیسی دوباره به عنوان زبان ادبی و رسمی احیا شد.
انگلیسی نوین اولیه (۱۵۰۰-۱۷۰۰): تولد زبان شکسپیر
این دوره، دوران شکوفایی زبان انگلیسی است و یکی از مهمترین رویدادها در تاریخ این زبان، «تغییر بزرگ حروف صدادار» (Great Vowel Shift) بود. این یک تغییر اساسی در نحوه تلفظ حروف صدادار انگلیسی بود که دلیل اصلی تفاوت تلفظ امروزی با تلفظ قدیمیتر است.
اختراع چاپخانه توسط ویلیام کاکستون در سال ۱۴۷۶ تأثیری انقلابی بر زبان داشت. چاپ کتابها به یکنواختسازی املاء و دستور زبان کمک کرد و زمینهساز پیدایش «انگلیسی معیار» شد. در همین دوره، ترجمه کتاب مقدس به انگلیسی (انجیل کینگ جیمز، ۱۶۱۱) و نمایشنامههای ویلیام شکسپیر نقش بیبدیلی در غنیسازی این زبان ایفا کردند. شکسپیر به تنهایی هزاران واژه جدید را ابداع یا از زبانهای دیگر وارد کرد.
انگلیسی نوین و گسترش جهانی (۱۷۰۰ تا امروز)
از قرن هجدهم به بعد، با گسترش امپراتوری بریتانیا، زبان انگلیسی به سراسر جهان گسترش یافت. در این دوران، زبان به نقاط مختلفی مانند آمریکای شمالی، استرالیا، هند، آفریقا و کارائیب راه یافت و در هر منطقه، ویژگیهای محلی خود را کسب کرد.
امروزه، انگلیسی به عنوان یک زبان جهانی با تنوع عظیمی از گویشها و لهجهها شناخته میشود. از انگلیسی بریتانیایی و آمریکایی گرفته تا انگلیسی هندی، استرالیایی و آفریقایی. جالب اینجاست که بیش از ۷۵ درصد گویشوران این زبان، افرادی هستند که به عنوان زبان دوم به آن تکلم میکنند و این یعنی انگلیسی دیگر زبان انحصاری یک ملت خاص نیست، بلکه زبانی برای ارتباط جهانی است.
تأثیرپذیری زبان فارسی از انگلیسی
در دوران معاصر، زبان انگلیسی به عنوان یک ابرقدرت زبانی، تأثیر قابل توجهی بر بسیاری از زبانهای جهان از جمله فارسی گذاشته است. واژههای انگلیسی بسیاری در زمینههای فناوری (کامپیوتر، اینترنت، لپتاپ)، علم (ژن، کلون، واکسن)، فرهنگ عامه (فستفود، سلفی، استایل) و کسبوکار (مارکتینگ، استارتاپ، برندینگ) وارد زبان فارسی شدهاند. این تأثیرپذیری نشاندهنده جایگاه غالب انگلیسی در عرصههای علمی و فرهنگی جهان امروز است.
کلام آخر
تاریخچه زبان انگلیسی، روایت تعامل، تهاجم، سازگاری و نوآوری است. این زبان که با ورود سه قبیله ژرمنی به جزیرهای کوچک آغاز شد، در طی قرون متمادی تحت تأثیر زبانهای نورس باستان، فرانسوی، لاتین و صدها زبان دیگر قرار گرفت و از یک گویش محلی به زبان مشترک جهانیان تبدیل شد. امروزه با بیش از یک و نیم میلیون واژه، انگلیسی همچنان در حال تغییر و تحول است و با هر نسل جدید، واژگان و اصطلاحات تازهای به آن افزوده میشود.
